نمایشگر دسته ای مطالب

بازگشت به صفحه کامل

مسائل کلان پیش روی ژئومورفولوژی و متخصصان آن:

مسائل کلان پیش روی ژئومورفولوژی و متخصصان آن:


ژئومورفولوژی علم مطالعه اشکال ناهمواری های سطح زمین است. بدیهی است هرگونه برنامه­ریزی با اهداف مکان­گزینی، پایدارسازی اراضی و کاهش مخاطرات طبیعی وابسته به خصوصیات سطح زمین است. آنچه مهم است تاکنون آنگونه که شایسته است در اهداف توسعه پایدار به دخالت این زمینه علمی در طرح­ها و پروژه های کاربردی در سطح خرد و کلان توجه لازم نشده است. این مسئله از دو جنبه قابل بررسی است :

مسئله اول:  تشدید روز افزون برخی مخاطرات محیطی نظیر افزایش فرونشست زمین، خسارت سیلاب­ها، گستردگی تخریب ناشی از زلزله، فرسایش کناری  و انحراف رودخانه ها و از بین رفتن اراضی، روانگرایی دامنه ها و زمین لغزش ها، طوفان­های گردوغبار و نظایر آن در محیط­های شهری و روستایی و نیز راههای ارتباطی در سال های اخیر پیامد این موضوع است. از این رو به کار گیری کاربردهای علمی این رشته تخصصی به ویژه در مکان گزینی و پایدارسازی اراضی از مهمترین ضرورت­ها در اهداف توسعه پایدار می­باشد.

مسئله دوم: وابسته به دیدگاه اول، همانگونه که در مقدمه اشاره شد کارایی و ارتباط مستقیم رشته ژئومورفولوژی با چالش ها و مسائل محیطی مورد اشاره در سطح مجامع و سازمانهای دخیل و مرتبط شناخته نشده است. و نیازمند معرفی و تقویت ارتباط سازمانی است که بتواند این موضوع مهم را تبیین نماید. از طرفی ساماندهی تشکل های مرتبط با ژئومورفولوژی و توسعه پایدار محیطی و ارتباط موثر با تشکل های همسو از جمله انجمن های علمی و قطب های علمی مرتبط و همچنین ارتباط موثر با گروههای دانشجو و جلب مشارکت ایشان گامهای موثری  که در حال حاضر یک خلا کلی به عنوان مسئله ای مهم وجود دارد که قطب علمی می تواند به آن دست یابد. 

مسئله سوم: فقدان ارتباطات بین المللی موثر مسائل متعددی را به دنبال داشته است. از جمله ضعف انتقال اطلاعات و یافته های پژوهشی مرتبط با ژئومورفولوژی، ضعف به کار گیری روش ها و تکنیک های روزآمد به ویژه در زمینه های تکنولوژی مدرن خود موجب ضعف آموزش شده است. به گونه ای که دانش آموخته گان این رشته، در اهداف توسعه پایدار به ویژه در انجام طرح های پژوهشی مرتبط قادر به رقابت نبوده و نتوانسته اند از کیفیت  و توانایی لازم برخوردار باشند. علاوه بر این فعالیتهای انفرادی اعضای هیات علمی این رشته تاکنون منجر به برقراری یک ارتباط موثر مخصوصا با اتحادیه بین المللی جغرافیا و به طور خاص  با انجمن جهانی ژئومورفولوژی نشده است. بدیهی است چنین ارتباطاتی مستلزم یک حرکت جمعی است که تنها در قالب این قطب علمی میسر خواهد بود.

مسئله چهارم: هر چند بعد از انقلاب اسلامی و با تشکیل دانشکده های مستقل جغرافیایی توسعه زیادی در زمینه های علمی این رشته پدید آمده است، با این وجود این توسعه همگام با سایر مجامع علمی در سطح جهانی نیست. اگر نگاهی به محتوای دروس و یا پژوهش های انجام شده و همچنین محتوای کتب درسی این رشته تخصصی بیاندازیم، اغلب آنها یافته های حداقل قبل از سه دهه اخیر هستند و این نقیصه ی بزرگی است. این قطب علمی می تواند ضمن مشارکت در تدوین سرفصل های دروس تخصصی، ضمن تطبیق محتوای علمی رشته با دانشگاههای معتبر در سطح بین المللی یافته های خود را  ترویج داده و در راستای مرجعیت علمی خود به تولید علم در این زمینه کمک بسیار موثری داشته باشد.

  با توجه به مسائل ذکر شده، این گروه علمی مصمم است که در قالب قطب علمی توسعه پایدار محیطی  بتواند شاخه ژئومورفولوژی و توسعه پایدار را تشکیل دهد . سپس  زمینه های علمی را در این راستا تقویت نموده و همچنین فضای آموزشی و پژوهشی خود را توسعه داده و امکانات، تجهیزات و فضای مناسب برای محققین  به منظور  دست یابی به  علل و پیامد های تغییرات ژئومورفولوژی در ارتباط با توسعه پایدار را فراهم آورد. سپس تاثیرات و کاربرد آن را در  مدیریت منابع طبیعی و برنامه ریزی ها که  به نظر می رسد در شرایط کنونی یکی از  زمینه های تحقیقاتی ضروری در کشور می باشد فراهم آورد. همچنین با توجه به سوابق همکاری های بین المللی در نظر است، ارتباطات بین المللی و دانشگاهی را در دورة پیش بینی شده توسعه داده و خود را با مطالعات نوین جهانی همگام سازد. علاوه بر این بتواند مطالعات و پژوهش های بنیادی و کاربردی را به ویژه در راستای مخاطرات طبیعی که یکی از اولویت های نخست  دستگاههای اجرایی مرتبط با موضوع و وزارت کشوربه شمار می رود سوق دهد. برای دست یابی به این اهداف، ابتدا مفاهیم، تعاریف و اهداف تغییرات ژئومورفولوژی و سپس کار برد آن در مدیریت منابع طبیعی و در نهایت  چارچوب برنامه پیشنهادی این شاخه از قطب علمی به شرح زیر تبیین می گردد.